ul. Będzińska 60, 41-200 SosnowiecWydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiegoflagauk
Logo Logownoz


Badania naukowe

      Ukształtowany zespół podejmował coraz liczniejsze i bardziej wymagające badania, które znalazły wyraz w różnorodnych opracowaniach naukowych. W początkowym okresie bardzo wąski zakres badań naukowych Zakładu Geografii Ekonomicznej wynikał z potrzeb prowadzonych zajęć dydaktycznych, których zakres merytoryczny był ukierunkowany specjalizacją wyniesioną z naukowych ośrodków pochodzenia poszczególnych osób. Obecność w regionie śląskim wymuszała jednak podejmowanie istniejących tutaj złożonych zagadnień społeczno-gospodarczych. Zakres badań rozszerzał się wraz z liczebnym zwiększaniem się zespołu oraz wzrostem poziomu merytorycznego. Różnorodność i złożoność problematyki regionalnej nie pozwalały na pełny zakres analizy i wyjaśnienie wielu zagadnień, to jednak można mówić o regionalnym ukierunkowaniu badań, chociaż z upływem czasu pojawiły się tematy wykraczające poza obszar regionu śląskiego.

        W 1975 r. w ramach współpracy z Komitetem Badań Rejonów Uprzemysłowionych dr A. Szajnowska koordynowała dwa szeroko zakrojone tematy badawcze, tj. „Zmiany w zagospodarowaniu infrastrukturalnym pod wpływem intensywnej industrializacji” oraz „Przemiany społeczno-ekonomiczne pod wpływem urbanizacji miast konurbacji katowickiej”, a w latach 1981-1985 kierowała realizacją tematu zleconego pt. „Struktury i procesy ludnościowe konurbacji górnośląskiej”. Dr A. Szajnowska w latach 1986-1990 kierowała także tematem badawczym w ramach CPBP 03.12. pt. „Problemy społeczne regionu katowickiego”. Oprócz tego pracownicy Katedry realizowali własne tematy będące kontynuacją ich merytorycznych zainteresowań, a które najczęściej służyły uzyskaniu stopni naukowych. Poszczególne osoby podejmowały własne problemy badawcze ukierunkowane na społecznie pożądane opracowania na rzecz regionu. Różnorodna problematyka była z jednej strony inspiracją do uzyskania stopni naukowych większości młodych pracowników, a z drugiej służyła tworzeniu coraz bardziej zintegrowanego zespołu badawczego.

      W następnych latach badania zespołu koncentrowały się na zagadnieniach „Struktur i procesów demograficzno-społecznych oraz gospodarczych w warunkach przemian ustrojowych w Polsce” najpierw województwa katowickiego, a potem śląskiego. Zagadnienia te były rozpisane na wiele zadań cząstkowych, co znajduje wyraz w indywidualnej badaniach pracowników. Oprócz tradycyjnie formułowanych problemów społeczno-ekonomicznych pojawiały się zagadnienia stanowiące nowe nurty badawcze w tym między innymi: świadomość i percepcja społeczna, restrukturyzacja przemysłu, rynek pracy, zagadnienia infrastruktury i dostępności usług, jakość życia oraz wiele innych aspektów bieżących przemian regionalnych.

      Rozwój kadrowy w końcu lat 90. XX w. zaowocował zmianami w strukturze organizacyjnej oraz powstaniem w Katedrze Geografii Ekonomicznej zakładów: Geografii Społecznej (kierownik dr hab. J. Runge), Osadnictwa i Studiów Regionalnych (kierownik dr hab. A. Szajnowska-Wysocka) oraz Gospodarki Przestrzennej (kierownik prof. UŚl. dr hab. J. Tkocz od 2006 r. prof. UŚl. dr hab. M. Tkocz). Każdy z zakładów do czasu ich rozwiązania w 2012 r. realizował badania własne. Temat „Strategia rozwoju regionalnego i lokalnego województwa śląskiego” stanowił badania statutowe Zakładu Osadnictwa i Studiów Regionalnych, „Przestrzenne zróżnicowanie warunków życia i przemian społeczno-gospodarczych makroregionu południowego w warunkach transformacji ustrojowej” – Zakładu Geografii Społecznej oraz „Gospodarka przestrzenna w procesie restrukturyzacji Aglomeracji Górnośląskiej i w jej obrzeżach” – Zakładu Gospodarki Przestrzennej. Od 2012 r. w Katedrze jest realizowany wspólny temat „Studia nad regionem śląskim i jego konurbacją w aspekcie ekonomicznym, społecznym, morfologicznym i historyczno-kulturowym”.

Coraz bardziej zintegrowany zespół Katedry Geografii Ekonomicznej podejmował wspólne przedsięwzięcia badawcze, których wynikiem były między innymi poświęcone regionowi zbiorowe opracowania:
Wybrane zagadnienia z geografii społeczno-ekonomicznej, t. 1, 1992, red. P. Modrzejewski.
Wybrane zagadnienia z geografii społeczno-ekonomicznej, t. 2, 1994, red. S. Dziadek, M. Tkocz.
Przeobrażenia społeczne i ekonomiczne regionu katowickiego w okresie transformacji gospodarczej, 1997.
Studium wiedzy o regionie śląskim, 1999, red. A Szajnowska-Wysocka.
Studia nad regionem śląskim, t. 1, 2001, red. A Szajnowska-Wysocka.
Województwo śląskie. Zarys geograficzno-ekonomiczny, 2008, red. M. Tkocz.
Górnośląski Związek Metropolitalny. Zarys geograficzny, 2008, red. R. Dualis, A. Hibszer.
Paths of Shrinkage in the Katowice Conurbation. Case Studies of Bytom and Sosnowiec Cities, 2011, (Krzysztofik R., Runge J., Kantor-Pietraga I.).
An Introduction to Governance of Urban Shrinkage. A Case of Two Polish Cities: Bytom and Sosnowiec, 2012, (Krzysztofik R., Runge J., Kantor-Pietraga I.).
Społeczno-gospodarcze i przestrzenne kierunki zmian regionalnego oraz lokalnych rynków pracy województwa śląskiego, 2013, (Sitek S., Runge J., Kłosowski F., Runge A., Petryszyn J., Pytel S., Spórna T, Kurpanik M., Zuzańska-Żyśko E.,). Rozwinięciem analizy były 4 opracowania na temat rynków pracy w podregionach: bielskim, centralnym, częstochowskim i rybnickim.

        Próbą wyjścia naprzeciw różnym problemom badawczym geografii od 1999 r. pod przewodnictwem dra hab. J. Runge są organizowane „Cieszyńskie warsztaty z geografii społeczno-ekonomicznej”. Gromadzą corocznie liczną grupę przeważnie młodych badaczy reprezentujących krajowe i zagraniczne ośrodki geograficzne. Wynikiem spotkań jest seryjne wydawnictwo „Stare i nowe” problemy badawcze w geografii społeczno-ekonomicznej” (red. S. Sitek), które w opublikowanych do 2014 r. sześciu zeszytach podejmuje różne grupy zagadnień w tym: teoretyczne, studia ogólnopolskie i międzynarodowe oraz studia regionalne i miejskie.
      Pracownicy KGE brali udział w konkursach wydziałowych oraz grantach przyznawanych przez JM Rektora UŚ (dr M. Chmielewska, mgr M. Olberek-Żyła, dr A. Runge).
        Mgr T. Spórna w ramach konkursu PRELUDIUM NCN w latach 2015-2018 kieruje krajowym projektem „Proces suburbanizacji w policentrycznym regionie miejskim – na przykładzie konurbacji katowickiej”.